eLearning na UMK

« wstecz

Zdalne nauczanie na UMK - rozmowa z kierownikiem UCNTN (Głos Uczelni, luty 2010)

Z Maciejem Pańką, kierownikiem Uniwersyteckiego Centrum Nowoczesnych Technologii Nauczania, rozmawia Magdalena Krzyżanowska.

Panie kierowniku, jakie są podstawowe zadania Centrum?

Podstawowym zadaniem Centrum jest stwarzanie warunków technicznych i organizacyjnych do prowadzenia zajęć dydaktycznych, podczas których wykorzystywane są szeroko rozumiane nowoczesne technologie informatyczne. Są to najczęściej zajęcia o charakterze unikatowym, eksperymentalnym, wymagające użycia specjalistycznych narzędzi informatycznych, takich jak np. przekazy wideo w Internecie, czy też spotkania wideokonferencyjne. Pomieszczenia Centrum zostały w tym zakresie wyposażone w najwyższej klasy sprzęt komputerowy, audiowizualny, a także profesjonalne oprogramowanie umożliwiające sprawną realizację takich zajęć. Najistotniejsze w tym wszystkim jest jednak to, że nauczyciele, którzy prowadzą tego typu zajęcia, mogą podczas ich realizacji korzystać na bieżąco z asysty technicznej informatyków pracujących w naszej jednostce.

Oprócz tego kluczowym zadaniem UCNTN jest aktywne poszukiwanie, tworzenie i dostarczanie naszym pracownikom narzędzi informatycznych oraz aplikacji komputerowych przeznaczonych do prowadzenia zajęć dydaktycznych w formie kształcenia na odległość.

Czym konkretnie dysponuje UCNTN?

W Centrum znajdują się dwa specjalistyczne pomieszczenia dydaktyczne. Pierwsze to laboratorium komputerowe wyposażone w szesnaście wysokiej klasy stanowisk, na których znajduje się profesjonalne oprogramowanie przeznaczone m.in. do pracy z grafiką cyfrową, animacją, montażem audio-wideo, modelowaniem trójwymiarowym, itd. Drugim pomieszczeniem dydaktycznym naszej jednostki jest sala multimedialna, w pełni przystosowana do potrzeb prowadzenia zajęć dydaktycznych w formie e-learningowej. W ostatnim okresie tą salę wykorzystujemy również bardzo często do nagrań wideo realizowanych na potrzeby Uniwersyteckiej Telewizji Internetowej.

W jaki sposób Centrum wspiera prowadzenie zajęć w formie kształcenia na odległość?

Wspieranie procesów kształcenia na odległość, zwanych powszechnie e-learningiem, jest w zasadzie głównym zadaniem Centrum. W sali multimedialnej posiadamy szereg profesjonalnych urządzeń informatycznych, za pomocą których możemy przygotowywać multimedialne treści edukacyjne, zarówno w formie nagrań wideo, jak i interaktywnych prezentacji oraz animacji komputerowych. W sali tej można również prowadzić wykłady na żywo za pośrednictwem Internetu, spotkania wideokonferencyjne, a także tzw. wideokonferencje wielopunktowe, pozwalające wielu uczestnikom z różnych stron świata prowadzić jednocześnie rozmowy w czasie rzeczywistym.

Oprócz zaplecza sprzętowego Centrum utrzymuje też i rozwija systemy informatyczne wykorzystywane przez naszych nauczycieli podczas realizacji zajęć internetowych. Mam tu na myśli przede wszystkim platformy zdalnego nauczania Moodle oraz system Uniwersyteckiej Telewizji Internetowej (w skr. UMK TV).

Czym jest platforma Moodle?

Moodle to jedna z najchętniej wykorzystywanych w Polsce darmowych platform zdalnego nauczania. Z powodzeniem wykorzystywana przez niemal wszystkie wydziały naszej uczelni, stanowi przede wszystkim miejsce łatwego publikowania zróżnicowanych materiałów dydaktycznych, wykorzystywanych nie tylko podczas prowadzenia zajęć e-learningowych, ale stanowiących także doskonałe uzupełnienie przedmiotów realizowanych w sposób tradycyjny. Moodle zapewnia też sprawną komunikację internetową, zarówno nauczyciela ze studentami, jak i studentów między sobą. Platforma posiada również różnorodne mechanizmy umożliwiające sprawdzanie wiedzy zdobytej przez uczestników zajęć internetowych, zarówno w formie testów składających się z pytań zamkniętych, jak i problemów wymagających od studentów nadsyłania bardziej rozbudowanych odpowiedzi, m.in. w postaci samodzielnie przygotowanych plików komputerowych.

A jaka jest funkcja telewizji internetowej w kształceniu na odległość?

Wśród wielu niewątpliwych zalet, platforma Moodle nie zapewnia dostatecznego wsparcia dla przekazu audiowizualnego w Internecie. Głównie z tego powodu blisko trzy lata temu rozpoczęliśmy prace programistyczne mające na celu stworzenie własnego, autorskiego systemu, który umożliwiałby sprawne publikowanie materiałów wideo w Internecie. 19 lutego 2008 roku została oddana do publicznego użytku pierwsza wersja uniwersyteckiej telewizji internetowej, która do dziś doczekała się już kilku istotnych uaktualnień.

W telewizji publikujemy materiały informacyjne dotyczące bieżącego życia naszej uczelni, a także materiały dotyczące konkretnych jednostek UMK. Jednak system telewizji służy przede wszystkim do zamieszczania szeroko rozumianych filmów edukacyjnych, zarówno stricte naukowych, jak i popularno-naukowych. Co więcej, dzięki zintegrowaniu telewizji z platformami zdalnego nauczania Moodle pewne materiały wideo mogą być, na życzenie prowadzących, udostępniane wyłącznie wybranym odbiorcom, na przykład tylko studentom zapisanym na dane zajęcia prowadzone na platformie Moodle.

Czy pracownicy Centrum pomagają przygotować materiały do zdalnego nauczania? Jak odbywa się tworzenie materiału e-learningowego?

UCNTN w kontekście e-edukacji pełni zasadniczo dwie funkcje. Po pierwsze dostarcza pracownikom Uczelni nowoczesne narzędzia informatyczne, które mogą być wykorzystywane przez nich w nauczaniu, jak np. Moodle, UMK TV, czy pozostałe systemy dostępne w Centrum. Druga, chyba bardziej istotna rola to zapewnianie daleko idącego wsparcia technicznego podczas realizacji zajęć dydaktycznych z wykorzystaniem tych narzędzi, w szczególności podczas realizacji zajęć w formie kształcenia na odległość. Pracownicy Centrum zapewniają pomoc zarówno podczas organizowania kursów on-line, jak i samego przygotowywania multimedialnych materiałów e-learningowych. W UCNTN pracują specjaliści: informatycy, grafik komputerowy oraz zespół do spraw nagrań wideo, którzy pomagają pracownikom dydaktycznym UMK zarówno podczas odpowiedniego redagowania swoich materiałów na potrzeby przekazu internetowego, jak również ich późniejszego przełożenia na multimedialną, interaktywną postać.

Nie da się ukryć, że proces przygotowywania materiału e-learningowego jest czasochłonny. Najpierw wspólnie z prowadzącym ustalamy postać, jaką ma przybrać finalny kurs internetowy. Pracownicy dydaktyczni przygotowują swoje materiały, a pracownicy UCNTN dostosowują je wspólnie z nauczycielem do standardów obowiązujących w kształceniu na odległość. Jeśli jest konieczne przygotowanie materiału wideo, prowadzący ma możliwość nagrania swojego wykładu w UCNTN, a następnie umieszczenia go w bezpieczny sposób na platformie Moodle.

Pierwsze doświadczenia w realizacji obowiązkowych zajęć e-learningowych na UMK mamy już za sobą. W minionym roku akademickim Wydział Prawa i Administracji przygotował w oparciu o opisany wyżej model kompletny wykład z zakresu ochrony własności intelektualnej. W ramach tego kursu, wykorzystując nie tylko UMK TV, ale również platformę Moodle, przeprowadzono także szereg quizów sprawdzających wiedzę zdobytą przez studentów. Z tego co wiem nie było większych problemów z zaliczeniem przedmiotu realizowanego w tej formie.

W jaki sposób gotowe treści dydaktyczne są udostępniane dalej studentom?

Po stworzeniu materiału e-learningowego nauczyciel chcący prowadzić zajęcia za pośrednictwem Internetu sam publikuje je na platformie Moodle. Oczywiście, jeśli są to złożone materiały multimedialne, nasi pracownicy mu w tym pomagają. Ponieważ jednak z założenia to wykładowca ma prowadzić zajęcia, musi on posiadać podstawową umiejętność obsługi systemu Moodle.

Od razu dodam, że od trzech lat prowadzimy cotygodniowe szkolenia z obsługi Moodla, skierowane do pracowników naukowo-dydaktycznych naszego uniwersytetu. Na zajęcia można umawiać się indywidualnie, albo zorganizowanymi grupami. Tematykę zajęć dobieramy na życzenie poszczególnych grup. Prowadzimy zarówno kursy od podstaw, jak i szkolenia wprowadzające w bardziej zaawansowane funkcje platformy.

Ponadto zakończyliśmy w ostatnich tygodniach prace mające na celu stworzenie kompletnego kursu e-learningowego skierowanego do naszej kadry dydaktycznej, o nazwie Moodle w praktyce, który w założeniu ma ułatwić samodzielną obsługę platformy – zarówno na poziomie podstawowym jak i bardzo zaawansowanym. Kurs dostępny jest dla wszystkich pracowników naszej uczelni, a znaleźć go można pod adresem: http://moodle.umk.pl/. Dodatkowo na głównej stronie UCNTN znajdują się wszystkie niezbędne instrukcje dla pracowników, którzy planują realizację zajęć dydaktycznych w formie e-learningowej.

Dziękuję za rozmowę.