Drukuj

CAPE GELIDONYA- WRAK



Wstęp


Cape Gelidonya, czasem znana jako Kelidonia lub Silidonia Bumu, na cyplu Celidonia, Pliny w Lycia. Przylądek zaznacza zachodni, najdalej wysunięty punkt, Zatokę Antalyi. Kierując się na południe od przylądka, jest pas pięciu małych wysp, starożytna Chelidonia, zwana przez włoskich marynarzy Celidoni, przez turków jako Selidonlar, a dziś zwana po prostu Basadalar(Pięć Wysp).

Położenie


około 1200 r. p.n.e. statek handlowy płynął od południowego- wschodu w stronę największej z wysp Devecitasi Abasi. Najwyraźniej rozerwał swoje dno zachaczając o szczyt skał, tuż przy powierzchni morza(36° 11'40" N, 30° 24'Z7" E). Artefakty rozsypały się w lini jak tonął statek, ostatecznie osiadł na dnie z rufą spoczywającą na wielkim głazie. 50m dalej na północ jego łuk opadł na płaskie, kamienne, morskie dno. W pewnym momencie po tym jak kadłub statku rozpadł się, rufa żeślizgnęła się z głazu na naturalne podłoże uformowane przez kamienie i podstawę wyspy.

Image
-=Mapa=-


Odkrycie wraku


w 1954r Kemal Aras, poławiacz gąbek, nurek z Bodrum, natknął się na wrak, na głębokości pomiędzy 26 a 28m. Cztery lata póżniej opisał to amerykańskiemu dziennikarzowi i amatorowi archeologii, Peterowi Throckmortonowi który katologował antyczne wraki wzdłuż południowo-zachodniego wybrzeża turcji. Throckmorton miał możliwość zlokalizowania położenia statku w 1959r. Do identyfikacji wieku z jakiego pochodzi statek, poprosił o pomoc muzeum uniwersyteckie w pensylwanii aby zorganizowali i przeprowadzili prace wykopaliskowe.


Badania Throckmortona


w 1959r Throckmorton pozyskał do prac badawczych dofinansowanie ze strony Draytona Cochrana i pomoc zawodowego nurka Stantona Watermana. Do grupy dołączył syn Cochrana wraz z przyjacielem Jochnem Rigchterem,a w Bodrum doszedł jeszcze Mustafa Kapkin. Po odnalezieniu wraku, niezwłocznie przystąpiono do wstępnego rozpoznania, w wyniku którego zauważono ze statek pokryty jest grubą i twardą warstwą konkrecji dochodzącej w niektórych miejscach do 20cm grubości. Postanowiono sięgnąć po najprostrze narzędzia do eksploracji, każdy nurek został wyposażony w przecinak, młot i łom.
Odzielone od bryły kawałki transportowano na powierzchnie, gdzie uważnie je rozdrabiano preparując napotkane przedmioty. Powoli zwiększał się zbiór narzędzi i broni brązowej. Znaleziono także sztaby miedzi w kształcie dwusiecznej siekiery. Zebrane przedmioty oraz plany i fotografie stanowiska zostały pokazane Rodneyowi Young- profesorowi archeologii klasycznej Uniwersyttetu Pensylwanii który stwierdziła autentyczność brązowych przedmiotów. Zabrał się też to organizowania ekspedycji archeologicznej, która w roku 1960 miała wyruszyć do Turcji.

Image
-=sztaby brązowe i miedziane=-


Badania 1960


Badania te zorganizował Rodney Young, który za szefa ekspedycji wyznaczył George'a Bassa. W skład ekspedycji wchodziło 15 specjalistów z wielu dziedzin, na brzegu rozbito obóz ekspedycji w którym urządzono laboratorium badawcze. Aby nie uszkodzić jakiegoś zabytku znajdującego się w konkrecji pod wodą, postanowiono wydobywać na powierzchnię całe bryły i tam je preparować i rozdrabniać. Do podnoszenia ciężkich brył zastosowano hydrauliczny podnośnik a do wydobycia na powierzchnię balonu wypełnionego powietrzem. W pracowniach konserwatorskich na lądzie rosła ilość brązowych i miedzianych przemiotów jak: miecze, groty oszczepów, topory narzędzia rolnicze, łopaty pług, formy odlewnicze. Po odkryciu wystarczającej ilości przedmiotów, stwierdzono iż na pokładzie statku znajdowała się pracownia kowalska a kapitan będący zapewne kowalem, handlował wyrobami brązowymi.

Image
-=podwodna eksploracja=-
Image



Znaleziska

W wyniku podnoszenia kolejnych brył, odkryto skupisko dachówek, stanowiące prawdopodobnie dach kajuty kapitana pod którym znajdowały się trzy skarabeusze, trzy komplety odważników i cylindryczną pieczeć. Pieczęć datowana na XVIII-XVII wiek, pochodząca z Syrii. Odważniki odpowiadające egipskim miarom wagowym, miedź w wyrobach brązowych pochodzących z Cypru.

Image
-=pieczęć'=-
Image
-=lampa oliwna=-


Statek

George'a Bass zdejmując kolejne warstwy brył miał nadzieję że natrafi na elementy konstrukcji statku. Przed przystąpieniem do eksploracji, przebadał dany teren za pomocą magnetometru. Badania potwierdziły obecność wręgów i elementów poszycia kadłuba. Znajdowały się one pod warstwą plecionki na której spoczywał załadunek i balast. Znalezione fragmenty pozwoliły stwierdzić iż statek miał kil i wysoko uniesione burty. Jego długość wynosiła 12m a szerokość 2m. Stabilność zapewniał mu nisko umieszczony balast.

Badania 1980


Badani grupy z instytutu archeologii podwodnej(INA)z Uniwersytetu w Teksasie A&M, wykazały jak statek zatonął. Miało mieć to miejsce w XIIIw p.n.e., datę tą określono za pomocą odkrytego, prawie nie naruszonego strzemienia które poddano badanią denrochronologicznym, określając je na rok 1200 p.n.e. +/- 50lat.
Wiadomo że deski były razem przytwierdzane kołkami, łączne metodą skorupkową. Rozmieszczenie ładunku początkowo doprowadziło do opublikowania wartości szacunkowych nie dłuższych niż 10 metrów kadłuba statku, ale najnowsze odkrycia sugerują, że te oszacowania były niskie.

Zabytki

Duża ilość załadunku składała się, z przedmiotów do robienia narzędzi brązowych z których część przeznaczona była do wtórnego wykorzystania bądź potraktowania jako odpadek. Dwie sztaby miedziane i jedna cynowa służyły do wymieszania i uformowania nowego brązu. W fazie końcowej kawałki takie przechowywano w wiklinowych koszach, włącznie z lemieszami, siekierkami, dłutami, hakami, szpadlami, łopatami, nożem i odpadkami. Odkryto również kamienne młotki z których część była wykorzystywana do obróbki metali. Do tego, polerowane kamienie, topory, osełka, skarabeusze i ceramika.


Image
-=miedziana sztaba=-
Image
-=ceramika=-
Image
-=narzędzia kamienne=-


Pochodzenie zabytków

W części rufowej wraku, prawdopodobnie był przechowywany osobisty majątek personelu. Na pokładzie była odkryta ceramika Mykeńska, Cypryjska i Syryjska. Majątek obejmował również cztery skarabeusze pochodzenia Syro- Palestyńskiego. Kamienne moździerze oraz gładzone kamienie o płaskim owalnym przekroju były rozpowszechnione na Bliskim wschodzie. Cylindryczna pieczęć handlowa pochodzenia Syryjskiego a brzytwa prędzej typu egipskiego niż Mykeńskiego.

Podsumowanie


Wrak najprawdopodobniej był pochodzenia Kananejskiego- tzw. grupy Semickiej bądź wczesnych Fenicjan. Aczkolwiek wiele Blisko wschodnich artefaktów zostało znalezionych na Cyprze, z tego samego okresu, co może świadczyć o pochodzeniu Cypryjskim. Pewne jest to że wrak pochodzi z terenów Blisko wschodnich.
Właścicielem statku możliwe że był fenicki kupiec, pochodzący z jednego z miast położonego na wybrzeżu Syrii. Krążyl on we wschodniej części morza Śródziemnego, handlując wyrobami z miedzi i brązu. W swą ostanią podróż, statek płynął na północny- zachód ku Anatolii i Grecji. Badania stanowiska u przylądka Gelidonya, potwierdziły pośrednio autentyczność Iliady i Odysei. Zarówno broń jak i narzędzia podone są do tych,które opisywał Homer.

Źródła


http://ina.tamu.edu/capegelidonya.htm
http://ina.tamu.edu/CG-artifact.htm

Zdzisław Skrok, Archeologia Mórz, 1982 Gdansk


Agnieszka Knop

Created by admin. Last Modification: Poniedziałek 01 z Październik, 2007 12:29:31 CEST by admin.

Informacja

Informacje dotyczące dodawania nowych stron do systemu Wiki znajdują się tutaj