Drukuj

KRONAN


Historia statku


Image
-=Mapa Szwecji z 1658 roku=-



Budowa


Image
-=Wybuch Kronana=-
{img src="img/wiki_up/Kronan_1.jpg" desc='
'''Eksplozja Kronana C.Moichen
" }


Kronan (tłum. korona) zbudowany został w 1665 roku w Sztohholmie, kiedy to król szwedzki Karol X zainicjował program budowy wielkich okrętów dla swej floty, natomiast jego wodowanie miało miejsce 31 lipca 1668 roku. Statek imponował wielkością, jego wyporność przekraczała współczesne mu jednostki o blisko 500 ton i wynosiła 2140 ton, załogę stanowiło 500 marynarzy i 300 żołnierzy. Posiadał także ogromne uzbrojenie, na które składało się 126 dział o łącznej wadze 230 ton, co czyniło go jednym z najpotężniejszych jednostek w tamtym czasie.

Konstrukcja

Kronan był galeonem z trzema pokładami artyleryjskimi. Był zbudowany z drewna dębowego, w technice karawelowej to znaczy, że klepki układanane były na styk. Na skutek eksplozji nie zachował się dziub statku, możemy jednak przypuszczać jak wyglądał, gdyż został ona zaprojektowany przez angielskiego szkutnika - Francisa Sheldona.

'Wymiary Kronana:'
  • długość na lini wody: 53 m.
  • maksymalna szerokość: 13 m.
  • wysokość od stępki do gniazda masztu: 60 m.
  • maksymalne zanurzenie: 6,2 m.
  • wyporność: 2300 ton


Zatonięcie


Kronan zatonął 1 lipca 1676 roku, dziewięć miesięcy po rozpoczęciu wojny pomiędzy Danią a Szwecją o przejęcie kontroli nad Bałtykiem. Statek wywrócił się dnem do góry, eksplodował i zatonął w pobliżu bałtyckiej wyspy Oland. Miało to miejsce na początku bitwy pomiędzy Szwedami a sprzymierzoną Duńsko - Holenderską flotą. Bitwa ta znana jest w historii Szweckiej jako "Bitwa o Południową Olandię".
Rezultat tej bitwy uczynił ją jedną z największych nautycznych katastrof w całej historii dziejów Szwecji. Kronan zatonął wraz z 800 mężczyznami. Tylko 50 przeżyło.

Odkrycie Kronana



Image
-=Sonar boczny użyty do odkrycia wraku=-

Image
-=Pozostałości Kronana na stanowisku=-



Wrak statku został odkryty przez Andersa Frazena - człowieka, który dokonał także odkrycia Vasy. W 1950 roku sporządził on listę dwunastu szwedzkich okrętów m.in. Kronana i Vasy, które zatonęły w Morzu Bałtyckim w przeciągu XVI i XVII stulecia. Próby lokalizacji Kronana podejmowane były od połowy lat pięćdziesiatych ubiegłego stulecia, jednak poszukiwania i akcja wydobywcza Vasy zajmowały pierwsze miejsce w działalności badacza. W 1970 roku okręt Marynarki Wojennej penetrującej dno wzdłuż wybrzeży Olandii natrafił na pozostałości drewnianych konstrukcji, które mogły pochodzić z Kronana, wrak nie został jednak namierzony. Dokładnej lokalizacji dokonano 8 sierpnia 1980 roku. Odkrywcy przebadali obszar około 40 km kwadratowych na wschód od Olandii w przeciągu dwóch tygodni, a do prac tych wykorzystali kamerę podwodną, magnometr oraz sonar boczny. Sprzęt ten pozwalał na wykrycie obiektów o wielkości gwoździa.Po trzech latach badań zanleziono niezbity dowód na to, że wrak ten to właśnie wrak Kronana - cynowy talerz z inicjałami "LC ED" czyli inicjały admirała statku oraz jego żony.

Opis stanowiska


Kronan spoczywa 6 kilometrów na wschód od wsi Hulterstad w południowo wschodniej Olandii na głębokości 26 m. Wrak leży na piaszczystym podłożu, ze stępką zwróconą ku północy. obszar zalegania wraka wynosi 50 x 40 m ale wiele jego fragmentów rozrzuconcych jest poza wrakowisko.
Ocalało mniej więcej dwie trzecie lewej burty od rufy ku dziobowi.

'Obecny stan wraka spowodowany jest przez trzy czynniki:'
  • eksplozję, która przyspieszyła tonięcie
  • naturalną erozję
  • uszkodzenia spowodowane działalnością ludzką: próby wydobycia dział w 1680 roku, rybołóstwo, trałowanie.

Badania podwodne i eksploracja


Image
-=Kamery podwodne=-


W maju 1981 roku Narodowe Muzeum w Kalmar rozpoczęło podwodne prace archeologiczne na Kronanie. W 1986 i 1988 roku testowano na tym stanowisku prymitywną technikę, gdzie nurkowie pracowali w dzwonach nurkowych, szybko jednak zaprzestano tej metody. Obecnie używa się sprzętu do nurkowania swobodnego.Nurkowie pracują na dużych głębokościach, co narzuca dość krótki czas pracy, czyli 50 - 70 minut dziennie dla jednej osoby,przy czym wykonywane są dwa nurkowania, a minimalna przerwa pomiędzy jednym a drugim zanurzeniem wynosi godzinę.Nurkowie używają tylko suchych skafandrów, co wymagane jest ze względu na niską temperaturę panującą na stanowisku. Mieszaniną wykorzystywaną do oddychania pod wodą jest sprężone powietrze.

Image
-=Używanie powietrznego eżektora podczas eksploracji Kronana=-


Aktualne wykopaliska bazują na wykorzystywaniu do pracy powietrznego eżektora. Jest to urządzenie działające poprzez wtłaczanie powietrza do węża na dno; kiedy powietrze dąży do powierzchni wody powoduje efekt zasysania, co umożliwia na odsłonięcie artefaktów i struktur statku. Górna część tego węża jest połączona z sitem na powierzchni wody gdzie przegląda się materiał w poszukiwaniu obiektów i po ich znalezieniu obejmuje się je opieką.
Jest bardzo ważne, żeby płetwonurek nie operował końcówką węża powietrznego w bezpośrednim kontakcie ze znalezionym materiałem, ponieważ grozi to zniszczeniem kontekstu historycznego. Bardzo istotne jest tu nieruchome zawiśnięcie nurka w toni, które znacznie zmniejsza ryzyko zniszczenia informacji archeologicznych oraz zapewnia dobrą widoczność wody, gdyż nie powoduje wznoszenia się namuliska dennego. Przed usunięciem obiektu z jego pierwotnej pozycji na dnie wykonywana jest szczegółowa dokumentacja, aby zapobiec utraceniu cennych informacji.
Cały czas wykorzystywane są kamery, dzięki którym uzyskuje się dokładne informacje i które stanowią zabezpieczenie.


'Prace na stanowisku podzielono na trzy główne fazy:'
  • całkowite odsłonięcie struktury kadłuba, z zabezpieczeniem całego kontekstu.
  • dokumentacja odsłoniętej struktury.
  • wydobycie:
    • wydobycie zewnętrznych dekoracji znajdujących się pod burtą.
    • wydobycie lewej burty

Przedstawienie wybranych obiektów



Działa


Image
Image
-=Działo przed i po wydobyciu=-


Kronan był jedynym szwedzkim okrętem w swoich czasach z trzema pokładami artyleryjskimi. Jego uzbrojenie stanowiło 126 dział. 60 z nich wydobyto dziesięć lat po katastrofie przy użyciu dzwonu nurkowego. Od 1980 roku wydobyto 43 działa, w tym 11 z poza najbliższego otoczenia wraka. 40% z nich to działa zdobyczne, pochodzą z Danii, Austrii, Hiszpanii i Francji, natomiast reszta jest szwedzkich. Z kompletu 124-128 dział, 103 zostały wydobyte przed i po odkryciu wraka w 1980 roku, reszta natomiast pozostała jeszcze do wydobycia.


Rzeźby


Image
-=Rzeźba z kajuty admirała=-

Image
-=Rzeźba z Kronana=-



Dekoracje statków z okresu XVII stulecia są stosunkowo słabo poznane, wyjątkiem od tej reguły jest Vasa, niemniej brak jest jednak materiałów porównawczych. Zdobienia Kronana reprezentują późny okres baroku i od zdobień Vasy różnią się kolorem.
W 1987 roku wydobyto rzeźbę znajdującą się pod częścią lewej burty, której fragment wydobyto na powierzchnię. Była wykonan z drewna, nosiła ślady farby i miała 155. Przedstawiała mężczyznę w rzymskim pancerzu, z wydatnym brzuchem i dużym nosem, noszącym na głowie ozdobny hełm. Może to być wizerunek króla Szwecji Karola X.

Monety


Image
-=Skarb złotych monet=-

W 1982 roku dokonano odkrycia skarbu monet. Spośród 225 monet większość stanowiły wykonane ze złota, były wśród nich także srebrne i miedziane. Ukryte były w szkrzyni z drewna umieszczonej w pobliżu stępki. Najstarsze wybito pod koniec XV wieku, najmłodsze w 1676 roku, kiedy to Kronan zatonał.Większość ze złotych monet to dukaty pochodzące ze Szwecji i należały one najprawdopodobniej do admirała Creutza.


Pozostałe artefakty


Image
-=Trąbką pod wodą=-
Image
-=Kości=-
Image
-=Klepsydry=-



Konserwacja



Ważną częścią każdych wykopalisk jest konserwacja wydobytych obiektów. Przy obiektach wydobytych z wody należy uważać aby nie narażać ich na czynniki takie jak promienie słoneczne lub na tlen zawarty w powietrzu. Przed wydobyciem obiektów z Kronana były one dokładnie namierzane, a zaraz po wydobyciu rejestrowane, oznakowane numerem, zmierzone, rysowane. W laboratorium wszystkie artefakty poddawane zostały odpowiedniemu procesowi konserwatorskiemu, w zależności od materiału i stanu obiektu.

Image
-=Komora próżniowa do konserwacji, konserwacja skóry=-


Źródła


Wszystkie informacje oraz zdjęcia zaczerpnięte zostały ze strony internetowej poświęconej Kronanowi: http://www.kalmarlansmuseum.se/site/kronan/proj_kronan/english/index.html
oraz z pracy magisterskiej Łukasza Jaworskiego pt."Kronan - XVII wieczny okręt szwedzki w świetle badań archeologicznych"
Opracowała: Zofia Wądołowska


Created by admin. Last Modification: Środa 03 z Październik, 2007 13:18:25 CEST by admin.

Informacja

Informacje dotyczące dodawania nowych stron do systemu Wiki znajdują się tutaj